شکست معادله براندازی؛ تاب آوری ایران و افول اخلاقی مدعیان حقوق بشر:

در سه هفته گذشته، جنگ تمام عیار آمریکا و اسراییل علیه ایران، که آشکارا با هدف براندازی نظام جمهوری اسلامی ایران اعلام شده، ویرانی گستردهای در غرب آسیا به بار آورده است. محاسبه اولیه مهاجمان بر این بود که ساختار قدرت در تهران ظرف مدت دو روز تا یک هفته فرو میپاشد و یک رژیم وابسته، کنترل منابع حیاتی ایران و زمینه سازی برای تجزیه این کشور را در دست بگیرد. اما نقشه طراحان با شکست راهبردی مواجه شد. نظام جمهوری اسلامی نه تنها فرو نپاشید، بلکه بر اثر شدت تهاجم خارجی، همبستگی ملی حول حاکمیت تقویت شد.

ایران که سالها بر اساس درکی عمیق از نیات خصمانه تلآویو و غرب به رهبری آمریکا، خود را برای چنین سناریویی آماده کرده بود، در واکنشی برق آسا، کمتر از یک ساعت پس از آغاز حملات، پایگاه های اسراییل و تأسیسات نظامی آمریکا در کشورهای حاشیه خلیج فارس را آماج حملات گسترده قرار داد و اصل «مقابله به مثل» را عملی ساخت. همزمان، تهران با اعمال محدودیت بر تردد نفتکش ها در تنگه هرمز ــ که به گفته نهادهای بین المللی انرژی، گذرگاه حدود ۲۰ درصد از نفت و ۳۰ درصد از محصولات گازی جهان است ــ ابعاد این درگیری را به سطحی فراتر از میدان های نظامی کشاند.

با تشدید منازعه، تأسیسات انرژی ایران، رژیم صهیونیستی و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هدف حملات متقابل قرار گرفت و خسارات عظیم زیرساختی به دنبال داشت. در این میان، گزارشهای بین المللی حاکی از آن است که بر اثر بمباران تأسیسات نفتی و پتروشیمی در برخی مناطق، آلودگی شدید هوای تهران با افزایش خطرناک ذرات معلق نگرانی های بی سابقه ای درباره فاجعه زیست محیطی ایجاد کرده است. همچنین، کاهش چشمگیر واردات کودهای شیمیایی ناشی از تحریم های ترکیبی و ناامنی مسیرهای ترانزیتی، زنگ هشدار قحطی و کمبود مواد غذایی را در منطقه به صدا درآورده است. تخریب زیرساختهای حیاتی، تلفات انسانی و هزینه مالی سرسام آور این جنگ، ابعادی تکان دهنده از یک بحران انسانی را رقم زده که دهه ها برای جبران آن زمان نیاز است.

در چنین شرایطی، نگاه کشورها به جنگی که با لجاجت راهبردی اسراییل و حمایت همه جانبه آمریکا شعله ور شده، عمیقاً متفاوت است. درحالیکه ملت های منطقه در آتش این منازعه میسوزند و دهه ها برای بازسازی خرابی های آن به هزینه هایی معادل تریلیون ها دلار نیاز خواهند داشت، سیاستمداران حاکم در واشنگتن که برای تأمین منافع انتخاباتی خود وارد این ماجراجویی نظامی شده اند، بیشتر از آنکه نگران ویرانی های انسانی و مالی باشند، از افزایش قیمت انرژی در بازار داخل و تأثیر آن بر نتیجه انتخابات میان دورهای نوامبر ۲۰۲۶ هراس دارند. به بیان روشن تر، در تناقضی اخلاقی آشکار، جامعه ای که مدعی دفاع از حقوق بشر است، اکنون با فاجعه ای که خود در ایجاد آن نقش محوری دارد، تنها از منظر حفظ کرسی های قدرت مینگرد؛ این سقوط اخلاقی، چهره واقعی سیاست مبتنی بر منافع محض را بی پرده به نمایش گذاشته است.

محمد عارف ایوبی