در گفتگوهایی که با شماری از همشهریان آگاه به شرایط داخلی هرات داشتن قراینی از دست داشتن طالبان در حمله مرگبار بر شیعیان هرات وجود دارد.
منشأ این قضیه از اینجا است که فرهنگ رایج در هرات بر اساس ریشه‌های تمدنی کهن این سرزمین با خوشی و شادمانی به ویژه در مناسبت‌هایی مانند نوروز و سال نو پیوندی عمیق دارد. مظاهر فرهنگی هرات از دوره اول حاکمیت طالبان تا اکنون برای این گروه آزاردهنده بوده و سیاست‌های سختگیرانه نهاد امر به معروف آن بیش‌تر معطوف به تغییر این فرهنگ و محدودسازی آن است.

در روزهای اخیر که با سرسبزی بهاری تفریحات خانوادگی در هرات افزایش یافته و پدیده‌ای عمومی شده است، طالبان آن را نشانه ناکامی سیاست‌های خود در مهندسی فرهنگی جامعه شمرده و در صدد ضربه زدن به آن بر می‌آیند، تا با به راه‌اندازی یک عملیات خونین سبب رعب و هراس مردم هرات شده و از تداوم این رویه فرهنگی جلوگیری کنند.

انتخاب شیعیان به عنوان سوژه این عملیات می‌تواند نشانه‌های اتهام را متوجه دا عش بگرداند و طالبان را نیز به هدف‌شان برساند. ذهنیتی که در میان طالبان رایج است و شیعیان را به عنوان رافضی و مسلمان‌نما می‌انگارد انجام چنین اعمالی را برای سربازان این گروه تسهیل می‌کند. سیاست آشکار طالبان در تبعیض ساختارمند در برابر شیعیان و اسماعیلیان افغانستان و فشارهایی که بر آنان اِعمال می‌شود و تلاش‌هایی که برای تغییر مذهب این هموطنان به راه انداخته‌اند، همه نشانه‌هایی از دست داشتن طالبان در این امر است.

نظام‌های تیوکراتیک که سیاست را با دین در می‌آمیزند هیچگاه از تعصب و تبعیض مذهبی رهایی ندارند، نظام مذهبی در ایران نیم قرن است که سنی‌ها را در معرض چنین تبعیض سیستماتیکی قرار داده و نظام مذهبی طالبان اکنون با شیعیان این شیوه را در پیش گرفته است.

محمد محق