روسیه در شورای امنیت از طالبان حمایت کرده و از کشورهای غربی خواسته که مأموریت سازمان ملل در افغانستان/خراسان را به اهرم فشار سیاسی علیه طالبان مبدل نکنند.
این در حالی است که کشورهای امریکا، بریتانیا و فرانسه در جلسه تمدید مأموریت یوناما، تاکید کردند که یوناما باید در افغانستان/خراسان ناظر فعال در حوزه حقوق بشر باشد و بتواند نقشی در تامین حقوق بشری ایفا کند. البته قبلاً چنین بود و طالبان این تعامل را بر هم زدند.

دفتر سازمان ملل در افغانستان/خراسان با دفتر این سازمان در دیگر کشورها تفاوت دارد. این دفتر امکاناتی را در سطح بالا دریافت می‌کند و فعالیت آن نیز باید در سطح بالا و سیاسی باشد، نه اینکه نقش آن در حد «آشپز کف‌گیر بدست بالای دیگ خیرات» تقلیل داده شود. مثلی که در پنج سال اخیر چنین بوده است.
جدا از اینکه رویکرد امریکا، بریتانیا و فرانسه در دیگر عرصه‌ها و در مواجهه با دیگر کشورها چگونه است و ما چقدر با آن مخالف یا موافقیم، موضع‌گیری این سه کشور در قبال طالبان و در حمایت از حقوق بشر در جلسه شورای امنیت قابل حمایت است و ضرور است.

طالبان خود شان تعهدی به تامین حقوق بشر و حقوق زنان ندارند. اعتراض مردم را نیز سرکوب می‌کنند. پس از حقوق بشر چه کسی و چگونه باید در افغانستان/خراسان حمایت کند؟
روسیه طالبان را برسمیت شناخت با این توجیه که از طریق نزدیکی و امتیازدهی به این گروه، می‌توان بر رفتار آن تاثیر گذاشت. اما چه تاثیری؟ آیا روسیه توانسته به طالبان این تاثیر را بگذارد که این گروه دروازه‌های مکاتب را بر روی دختران باز کند؟ نخیر. پس با این حال معلوم‌دار است که رویکرد روسیه موثریت را نداشته است.

البته واضح است که روسیه هیچگاه از طالبان نخواسته که حقوق بشر را رعایت کنند و دختران را اجازه درس و تحصیل بدهند. چون برای روسیه حقوق بشر ارزشی ندارد. شاید استدلال شود که امریکا و بریتانیا و فرانسه نیز به حقوق بشر ارزش قایل نیستند. این یک بحث جداست. در این مورد خاص، این سه کشور خواستار حفظ و افزایش فشار جهانی بر طالبان برای احترام به حقوق بشر شده‌اند.

متاسفانه روسیه و چین که خود را بدیل امریکا در معادلات جهانی مطرح می‌کنند، ارزش‌هایی برای صدور به جهان ندارند. اینها خود تجسم استبداد و نقض حقوق بشر اند. درست است که در شرایط جنگی جهانی حقوق بشر از اولویت می‌افتد و دولت‌ها تحت عنوان محاسبات جیوپولتیک و جیواستراتیژیک به تقلا برای بقای خود شروع می‌کنند، اما آینده بشر اگر قرار باشد بهبود یابد بدون التزام سراسری همه کشورها به حقوق بشر، بهبود نخواهد یافت.

روسیه و چین به صورت سنتی خلاف مواضع امریکا و کشورهای غربی موضع‌گیری می‌کنند و حمایت شان از مسوولیت‌گریزی طالبان نیز ریشه در رقابت‌های آنان با امریکا و غرب دارد. ما به عنوان باشندگان سرزمینی به نام افغانستان نمی‌توانیم در آن اثرگذار باشیم اما این را می‌دانیم که روسیه چه کار دارد انجام می‌دهد. حداقل هر مردارکاری خود را تحت نام واقع‌گرایی و حمایت از صلح و ثبات افغانستان/خراسان توجیه نکنند. این پررویی و بی‌شرافتی خوب نیست.

نورالله ولیزاده