توافق‌نامه مکه در این آدینه‌ روز امضا شد؛ توافقی که با امضای محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، رجب طیب اردوغان، رییس‌ جمهور ترکیه و شهباز شریف، نخست‌ وزیر پاکستان در مقدس ترین مکان مسلمانان ( مکه) امضا و بر تقویت امنیت جمعی، همکاری‌های دفاعی و حفظ ثبات منطقه‌ای تأکید می‌ کند.
بر اساس مفاد این سند؛ هرگونه حمله مسلحانه علیه یکی از سه کشور، حمله به همه آن‌ها تلقی خواهد شد؛ بندی که از آن به‌ عنوان تقویت بازدارندگی مشترک در برابر تهدیدهای احتمالی یاد شده است. همچنین در این توافق بر توسعه همکاری‌های دفاعی، تبادل توانمندی‌ های نظامی و هماهنگی بیشتر در حوزه‌های امنیتی تأکید شده است.

اما پرسش اصلی و اساسی این است که: چرا حالا؟
این سه کشور از دید تاریخی و سیاسی؛ لا اقل در ۷۰ سال پسین؛ همیشه حافظان منافع جریان غربی در منطقه بوده اند و سیاست‌ های خود را با منافع آنان هماهنگ کرده‌ اند.
پس از آغاز جنگ فلسطین و سپس بحران‌های سوریه، اوکراین و ایران؛ این سه کشور معمولاً در کنار یکدیگر و در تقابل با ایران ظاهر شده‌ اند؛ هرچند گاه در حد بیانیه و میانجی‌گری‌های فرمایشی نقش‌ آفرینی کرده‌ اند؛ اما هیچ‌ گاه تا حد حمایت عملی از ایران در برابر فشارهای آمریکا پیش نرفته‌ اند.

حالا که تنش میان ایران و آمریکا وارد مرحله‌ای تازه شده و عربستان نیز به‌ صورت نیمه‌ مستقیم درگیر پیامدهای آن گردیده است؛ به‌ ویژه پس از تهدید نیروهای حوثی یمن، متحد ایران؛ مبنی بر واکنش متقابل علیه عربستان و بستن آبراه عدن به روی کشتی‌های سعودی؛ به نظر می‌ رسد این پیمان دفاعی با اشاره‌ی مستقیم ترامپ امضا شده و عملاً این سه قدرت منطقه‌ای را در برابر ایران قرار داده است.

مطابق این توافق؛ هرگونه حمله علیه عربستان، حمله علیه ترکیه و پاکستان نیز محسوب خواهد شد؛ امری که پیچیدگی‌های امنیتی منطقه را افزایش می‌دهد.
به احتمال زیاد، پس از این پیمان شاهد گسترش ناامنی‌ها در منطقه؛ به‌ ویژه در افغانستان، یمن، عراق و مرزهای جنوبی و شرقی ایران خواهیم بود. فشارهای اخیر بر شیعیان افغانستان و خواستن یک جمعی از مخالفان پیشین طالبان به اسلام آباد و ... نیز بی‌ ارتباط با این تحولات منطقه‌ای نیست.

در مجموع، محور غربی با این پیمان وارد مرحله‌ای تازه از رقابت منطقه‌ای با محور شرق شده است و احتمالاً واکنش‌های متقابل این محور را نیز در پی خواهد داشت؛ روندی که نه‌ تنها آرامش به همراه نخواهد آورد؛ بلکه بوی شکل‌ گیری توطئه‌ای تازه در منطقه را نشان می‌دهد و می‌تواند بار دیگر موجی از بی‌ ثباتی‌ های منطقه‌ای را رقم بزند.

جلالی