گزارش‌های منتشرشده در دو روز گذشته، از از دواج اجباری دو کودک شش ساله و هشت ساله هلمندی با مردان ۶۰ ساله و ۸۰ ساله خبر می‌دهد. پس از بازگشت طالبان به قدرت و افزایش فقر و ممنوعیت آموزش، نهادهای بین‌المللی بارها از افزایش کودک‌همسری در افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند.

مسوولان دفتر رسانه‌ای طالبان در هلمند روز شنبه، هفتم سنبله گفتند که در ولسوالی نادعلی این ولایت یک دختر هشت‌ساله از سوی خانواده‌اش به نکاح یک مرد ۸۰ ساله درآمده بود. این دفتر در خبرنامه‌ای نوشت که «در نتیجه تلاش‌های» اداره امر به معروف این ولسوالی، از ازدواج اجباری این کودک هشت‌ساله جلوگیری شده است.
دفتر رسانه‌ای طالبان در هلمند روز یکشنبه نیز در یک خبرنامه جداگانه نوشت یک دختر شش‌ساله در ولسوالی گرمسیر این ولایت، در بدل ۲۰۰ هزار روپیه پاکستانی به نکاح یک مرد ۶۰ در آمده بود. به گفته طالبان، پدر این کودک به مواد مخدر معتاد است و دختر خود را با رضایت در بدل این مقدار پول به نکاح یک مرد سالخورده درآورده است.
در خبرنامه طالبان آمده است: «این پرونده به منظور بررسی قانونی به محکمه ابتدایی محول شد. محکمه پس از بررسی، نکاح را فسخ کرد.»

ناظران می‌گویند این تنها دو موردی است که در ولایت هلمند، همسایه قندهار و مقر رهبر طالبان اتفاق افتاده و رسانه‌ای شده است؛ به باور آنان کودک همسری در افغانستان تحت تسلط طالبان به یک روند تبدیل شده است. آنها گسترش فقر و محرومیت دختران از آموزش را از عوامل گشترش کودک‌همسری در افغانستان می‌داننند.
کارشناسان می‌گویند بسیاری از خانواده‌ها به‌دلیل فقر و بیکاری و برای تأمین هزینه زندگی کودکان خود را در بدل پول به نکاح مردان سالخورده در می‌آورند.

طالبان در سپتامبر ۲۰۲۱، حدود یک ماه پس از بازگشت به قدرت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم را منع کرد. این گروه حدود یک سال بعد، در دسامبر ۲۰۲۲، تحصیل دختران در دانشگاه‌ها را نیز ممنوع کرد.
صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف) اعلام کرده که در حال حاضر بیش از ۲.۴ میلیون دختر در افغانستان از ادامه تحصیل محروم شده‌اند و تا سال ۲۰۳۰ این رقم به چهار میلیون نفر خواهد رسید.
یونیسف ابراز نگرانی کرده است که ادامه این وضعیت، در کنار ازدواج‌های اجباری، زمینه ازدواج دختران زیر سن را فراهم می‌کند. همچنین هشدار داده است این روند، بر سلامت روان دختران تأثیرات ناگواری می‌گذارد.
بر اساس برآورد این سازمان، در نتیجه این ممنوعیت، هر سال ۱۶۰۰ مادر هنگام زایمان جان خود را از دست خواهند داد و بیش از ۳۵۰۰ نوزاد از بین خواهند رفت.

کاترین راسل، مدیر اجرایی یونیسف می‌گوید: «آموزش تنها فرصت‌ یادگیری را فراهم نمی‌کند، بلکه دختران را از ازدواج در کودکی، سوءتغذیه و دیگر مشکلات نیز محافظت می‌کند.»
دفتر زنان سازمان ملل متحد اعلام کرده که پس از روی کار آمدن طالبان، میزان ازدواج کودکان و دختران زیر سن در افغانستان به‌گونه بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است. این نهاد می‌گوید این روند میزان بارداری دختران کم‌سن را افزایش می‌دهد که در نتیجه می‌تواند باعث مرگ مادران شود.

به گفته این نهاد، بسیاری از خانواده‌ها به دلیل فقر و نبود فرصت‌های آموزشی و شغلی، به ازدواج دادن دختران زیر سن خود را راهی برای ادامه زندگی می‌دانند. سازمان ملل گفته است که این وضعیت پیامدهای بسیار ناگواری بر سلامت زنان و کودکان داشته است.
بر اساس برآورد این نهاد، در سال ۲۰۲۶ میزان بارداری مادران زیر سن قانونی در افغانستان ۴۵ درصد و خطر مرگ مادران نیز بیش از ۵۰ درصد افزایش خواهد یافت. به گفته این نهادها، دخترانی که از آموزش بازمی‌مانند، بیشتر با خطر ازدواج اجباری و بارداری در کودکی مواجه می‌شوند.

در این گزارش آمده است که در دسامبر ۲۰۲۴، ممنوعیت تحصیل دختران در رشته‌های پزشکی و قابله‌گی، آخرین امید برای آموزش کارکنان زن بخش صحی را نیز از بین برد.
نهاد زنان سازمان ملل متحد می‌گوید در نتیجه این روند، نسلی از زنان در افغانستان باقی خواهد ماند که تحصیل‌کرده نخواهند بود، در کودکی ازدواج کرده‌اند و با خطر جدی مرگ مواجه خواهند بود.
به گفته این نهاد، اگر حقوق زنان، آموزش و سلامت در افغانستان در اولویت قرار نگیرد، این کشور با خطر از دست رفتن نسل جوان و عقب‌ماندن از روند توسعه مواجه خواهد شد.

بربنیاد گزارش‌ها، بسیاری مقامات طالبان پس از به قدرت رسیدن در پنج سال گذشته به ازدواج‌های دوم، سوم و چهارم روی آورده‌اند.
به‌رغم دستور هبت‌الله آخندزاده، رهبر طالبان مبنی خودداری اعضای این گروه از چندهمسری، بسیاری از مقام‌های طالبان از این دستور سرپیچی کرده و برخی از آنان به زور و بدون رضایت دختران ازدواج کرده‌اند. چندهمسری در میان طالبان به امری عادی تبدیل شده است.

طالبان در ماه ثور با تصویب مقرراتی ۳۱ صفحه‌ای تحت عنوان اصول جدایی بین زوجین، ازدواج کودکان را به‌صورت رسمی در چارچوب قوانین خانواده به رسمیت شناخت. این سند، جزییات گسترده‌ای درباره ازدواج افراد نابالغ، شرایط فسخ نکاح و احکام مرتبط با حضانت کودکان ارایه می‌کند.
به گزارش اینترنشنال، «اصولنامه تفریق زوجین» که شامل یک مقدمه، دو باب، ۳۱ ماده و ۱۲ فصل است به تازگی از سوی رهبر طالبان توشیح شده است.
در این مقررات، ازدواج کودکان تحت شرایطی خاص قابل انحلال دانسته شده است؛ از جمله در مواردی چون ازدواج در کودکی، روابط رضاعی، جدایی اجباری، مفقود شدن شوهر، ارتداد و اتهام زنا.
یکی از بخش‌های مهم این سند، ماده مربوط به «خیار البلوغ» است؛ اصلی در فقه اسلامی که به فرد اجازه می‌دهد ازدواجی را که در کودکی برای او ترتیب داده شده، پس از رسیدن به سن بلوغ فسخ کند.

بر اساس ماده پنجم این مقررات، اگر ازدواج کودک از سوی خویشاوندانی غیر از پدر یا پدربزرگ پدری انجام شده باشد، در صورتی معتبر شناخته می‌شود که همسر از نظر اجتماعی «کفو» محسوب شود و مهریه مناسب تعیین شده باشد. با این حال، فرد پس از رسیدن به بلوغ می‌تواند از طریق دادگاه درخواست فسخ ازدواج را مطرح کند.
این مقررات همچنین اختیارات گسترده‌ای به سرپرستان خانواده در زمینه ازدواج کودکان می‌دهد، اما تصریح می‌کند که اگر ولی کودک سوءاستفاده‌گر، فاقد سلامت روانی یا دارای فساد اخلاقی تشخیص داده شود، عقد ازدواج باطل خواهد بود.

کد (9)