سیستم فدرال هم تاکتیک است و هم استراتژی برای پیروزی بر فاشیسم قبیله‌ای!
من از آن عده نخبگان تاجیک، چه چپ و چه راست، که برداشت بسیار سطحی، بدون استدلال، ادله و مصداق‌های عملی از فدرالیسم دارند و با سبکسری در برابر آن موضع می‌گیرند، می‌پرسم: شکستن اقتدار سنتی پشتونیزم و مرکزگرایی تک‌قومی آن‌ها چگونه و در چارچوب کدام ساختار سیاسی، غیر از یک نظام فدرال دموکراتیک یا فدراسیون، امکان‌پذیر است؟

اوهام نظام غیرمتمرکز پارلمانی ، در صورتی که حدود صلاحیت‌ها و اختیارات آن به‌طور روشن و قانونی تضمین نشده باشد، معنایی جز ادامهٔ همان ساختار متمرکز، با اندکی آرایش و پیرایش در صلاحیت‌های مرکز، ندارد. چنین ساختاری در عمل، تداوم همان نظام کلاسیک مرکزگرای تک‌قومی است که سال‌هاست از پاسخ‌گویی به دشواری‌های تاریخی افغانستان و نیازهای عصر جدید ناتوان مانده است.

غیر از نظام فدرال دموکراتیک، که در آن واحدهای فدرال از طریق پارلمان‌ها و مجالس محلی خود اداره می‌شوند و حکومت مرکزی نمی‌تواند بدون رعایت صلاحیت‌های قانونی آن‌ها، اراده‌اش را بر سراسر کشور تحمیل کند، کدام ساختار می‌تواند تقسیم واقعی قدرت و ثروت را تضمین کند؟ تا زمانی که قدرت در انحصار مرکز باشد، عدالت اجتماعی و مشارکت برابر سیاسی نیز تحقق نخواهد یافت.
فدرالیسم هم تاکتیک مبارزه با انحصار و سلطهٔ قبیله‌ای است و هم استراتژی رسیدن به عدالت اجتماعی، تقسیم عادلانهٔ قدرت و ثروت و پایان‌دادن به مرکزگرایی تک‌قومی!

دکتر نجیب سلام