طالبان، طغیان نفس یا جهل مرکب؟
یکی از مقام‌های ارشد مذهبی طالبان، اطاعت بی‌قیدوشرط از ملایان طالبانی را به توصیه‌های طبیبان حاذق برای بیماران تشبیه کرده است؛ گویی همان‌گونه که بیمار باید به نسخه پزشک اعتماد و عمل کند، مردم نیز مکلف‌اند بدون چون‌وچرا از ملایان طالبی اطاعت کنند!
عجب قیاس مع‌الفارق! عجب خودپسندی، غرور کاذب و اعتمادبه‌نفس توخالی!

طبابت، دانشی مبتنی بر تجربه، آزمایش، تحقیق و شواهد علمی است. تشخیص بیماری و تجویز درمان، تابع معیارهای قابل آزمایش و ارزیابی است؛ پزشک نیز فراتر از نقد و خطا نیست.
اما دین، نه ملک شخصی کسی است و نه اطاعت از یک فرد جایگزین ایمان و تعقل می‌شود. اصول و احکام دین بر وحی استوار است؛ قرآن کریم منبع قطعی و بنیادی آن است، اما فهم، تفسیر و استنباط عالمان از نصوص، به‌ویژه در موارد ظنی‌الدلاله و احادیث آحاد، یکسان و عاری از اختلاف نیست. همین تفاوت در مبانی و روش‌های استنباط، منشأ شکل‌گیری مکاتب و قرائت‌های گوناگون اسلامی شده است.
هیچ عالم دینی حق ندارد برداشت شخصی خود را عین دین، و معادل حکم قطعی خداوند معرفی کند.

طالبان با تحمیل قرائت انحصاری و خشونت‌بار خود از دین، نه‌تنها حقوق و آزادی‌های مردم را پایمال می‌کنند، بلکه به نام دین، بزرگ‌ترین جفا را در حق دین روا می‌دارند. آنان می‌خواهند جهل و خودکامگی خویش را تقدس ببخشند و اطاعت از خود را به جای اطاعت از خدا بنشانند.
این دیگر صرفاً جهل نیست؛ آمیزه‌ای از جهل مرکب، طغیان نفس و غرور قدرت است.
پس از پنج سال، جامعه افغانستان به‌روشنی نشان داده است که با این تفکر، این شیوه حکومت‌داری و این قرائت تحمیلی از دین سازگاری ندارد. سرزمینی که تاریخ آن با علم، عرفان، دیانت و آزادگی گره خورده است، زیر بار تحقیر عقل و تعطیل اراده انسان نمی‌رود.

زمان آن رسیده است که مردم، با همبستگی و اراده مشترک، در برابر این استبداد دینی و سیاسی بایستند و افغانستان را از چنگال جهل، خودکامگی و تحجر رهایی بخشند.

فضل احمد معنوی