| طالبان خاموش، کسانیاند که از ارزشهای انسانی آگاهی دارند، اما هنگامی که این ارزشها با منافع و وفاداریهای گروهی، قومی و زبانیشان در تعارض قرار میگیرند، قدرت قبیله را بر انسان ترجیح میدهند | ||||
| تاریخ انتشار: ۱۵:۰۱ ۱۴۰۵/۸/۲۷ | کد خبر: 201333 | منبع: |
پرینت
|
|
طالبان خاموش؛ سکوت نخبگان و بازتولید استبداد قبیلهگرایانه؛
تجربه تاریخی به ما نشان داده است که نمیتوانیم طالبان را به گروهی مسلح یا ساختاری مذهبی و سیاسی محدود کنیم.
ولی بیاییم بیپرده به وضعیت کنونی نگاه کنیم. ما در کنار طالبان عامل و مسلح در صحنه، که مستقیما قدرت را در دست دارند، با پدیده دیگری به نام «طالبان خاموش/ساکت» نیز مواجه هستیم.
از دید من، طالبان خاموش بسیار خطرناکتر از طالبان عامل هستند. این طالبان، بخشی از نخبگان تحصیلکردهای هستند که با وجود آگاهی از سرکوب، تبعیض، حذف زنان و وضعیتی که در آن سرزمین را به پایگاهی برای پدوفیلی و سوءاستفاده جنسی از کودکان تبدیل کردهاند، به دلیل وابستگیهای قومی، سیاسی یا ایدئولوژیک، در برابر چنین وضعیتی سکوت میکنند.
تاریخ سیاسی کشور ما نشان میدهد که انحصار قدرت، تبعیض و سیاستهای حذف، در دورههای مختلف به اشکال متفاوتی حاکم بوده است؛ از منازعات بر سر هویت، زبان و نامهای تاریخی گرفته تا محرومیت گروههای اجتماعی از مشارکت سیاسی.
همه این موارد را دیدهایم؛ چون کوچ اجباری، سرکوب، نسلکشی و حذف ارزشهای فرهنگی و باستانی، به یک خطر ارثی تبدیل شده است. یعنی در همه دورهها، حتی در تکنوکراتترین حکومتهای مزدور و وابسته نیز، همواره این خطر وجود داشته است که دولت بهجای نمایندگی همه شهروندان، در خدمت منافع گروهی و قومی خاص قرار بوده است.
اما مساله عمیقتر، بقای این منطق در ذهن بخشی از نخبگان دانشگاهدیده و بهاصطلاح عموم، شهرنشین است؛ کسانی که با مفاهیم مدرن آشنایی دارند، کتاب میخوانند، از فاشیسم غربی شکایت دارند، مدعی روشنفکری و رمان خوان و عاشق داستایوفسکیاند، در فضای مجازی شعر سعدی پست میکنند، اما در قضاوت سیاسی همچنان تعلق قومی و وفاداری به قدرت را بر ارزشهای انسانی ترجیح میدهند.
متاسفانه در این سالها به تکرار ثابت شده است که تحصیلات دانشگاهی به معنای رهایی از تعصب و قومگرایی نیست. فرد میتواند متخصص، استاد دانشگاه یا روشنفکر شناخته شود، اما در برابر اقتداری که به هویت گروهی او نزدیک است، استقلال اخلاقی خود را از دست بدهد، تسلیم شود، و به عنصری برای پایبوسی و دستبوسی و از آستر کیسه آویزان شدن تبدیل شود.
این تناقض زمانی آشکارتر میشود که میلیونها دختر و زن از آموزش محروم میشوند، زنان از عرصههای اساسی زندگی اجتماعی حذف میگردند و حقوق بنیادین شهروندان نقض میشود؛ اما بخشی از نخبگان، بهجای نقد قدرت، به دلیل وابستگی قومی به ساختار سرکوبگر حاکم، سکوت کردهاند یا در تلاش برای توجیه این رفتارها هستند.
گزارشهای حقوق بشری درباره سوءاستفاده جنسی از کودکان، از جمله پدیده بچهبازی در میان برخی صاحبان قدرت و گروههای مسلح، پرسش جدی دیگری درباره مصونیت قدرتمندان و مسوولیت اخلاقی نخبگان ایجاد میکند. چون میبینند، درک میکنند، اما سکوت کردهاند. چرا؟ چون ارزشهای انسانی در ساختار قوممحور جایگاهی ندارند.
خیلی آگاهانه میان سکوت ناشی از ترس و سرکوب، با سکوت آگاهانه و منفعتطلبانه میتوانیم تفاوت بگذاریم. در همین حال هیچ قوم یا جامعه زبانی را نمیتوانیم بهصورت جمعی مسوول رفتار طالبان بدانیم. موضوع نقد من/ما، یک منطق سیاسی انحصارطلبانه است، نه هویت قومی افراد عادی.
بدبختانه، این پیوستگی اقتدارگرایانه برآیند قدرت حاکمان و از طرفی میزان پذیرش، توجیه و عادیسازی آن در جامعه، به دلیل وابستگی تباری و زبانی، این وضعیت را به یک شرم تاریخی تبدیل کرده است.
طالبان خاموش، کسانیاند که از ارزشهای انسانی آگاهی دارند، اما هنگامی که این ارزشها با منافع و وفاداریهای گروهی، قومی و زبانیشان در تعارض قرار میگیرند، قدرت قبیله را بر انسان ترجیح میدهند.
سرزمین ما و حکومت مستبد کنونی در شرایط بحران حکمرانی قرار ندارد؛ آنچه با آن مواجه هستیم، فروپاشی حکمرانی است. اما از آن مهمتر، بحران مسوولیت اخلاقی بخشی از نخبگان است.
تجربه ثابت ساخته است که جامعه زمانی از چرخه استبداد بیرون خواهد آمد که عدالت، آزادی و کرامت انسانی، مستقل از قومیت، زبان، مذهب و وابستگی سیاسی، به معیار قضاوت تبدیل شوند.
اگر شما چنین نمیاندیشید، شما یک طالب ساکت هستید و در نهایت، بخشی از یک شرم تاریخی خواهید ماند.
حمید آریارمن